ابوالقاسم سعیدی (متولد ۱۳۰۴)
ابوالقاسم سعیدی، از پیشگامان نسل دوم نوگرایان ایران و نقاش صاحبسبک انتزاع تغزلی، در سال ۱۳۰۴ خورشیدی در اراک چشم به جهان گشود. او بیش از هفت دهه فعالیت هنری مداوم، با تصویرگری شاعرانه و پرطراوت درختان پرشکوفه، نام خود را در تاریخ هنر معاصر ایران و جهان ماندگار کرده است.
سعیدی نقاشی را نزد آرتوش میناسیان در ایران فراگرفت و در سال ۱۳۲۹ برای تکمیل آموختههای خود راهی پاریس شد. سال بعد در مدرسه عالی هنرهای زیبای پاریس (بوزار) ثبتنام کرد و تحصیلات خود را در این مدرسه به پایان برد. او از آن زمان تاکنون در پاریس اقامت دارد و با نقاشان سرشناس همعصر خود، از جمله برنار بوفه، آشنایی و همنشینی داشته است.
سعیدی از نخستین سالهای اقامت در فرانسه، حضور فعالی در عرصههای هنری پاریس داشت و در سالن نقاشان جوان و نمایشگاههای بزرگ سالانه شرکت کرد. او در سال ۱۳۳۸ موفق به دریافت جایزه سالن نقاشی جوان شد. در دومین دوسالانه تهران (۱۳۳۹) جایزه وزارت فرهنگ و هنر را از آن خود کرد و در پنجمین دوسالانه تهران (۱۳۴۵) جایزه بزرگ این رویداد را به دست آورد. سعیدی همچنین از اعضای «گروه پنج» بود؛ گروهی که با حضور بهمن محصص، سهراب سپهری، پرویز تناولی و حسین زندهرودی شکل گرفت و دو نمایشگاه جمعی در جشن هنر شیراز و انستیتو گوته تهران برگزار کرد.
سیر تحول سبکی سعیدی، روایتی جذاب از جستوجوی بیوقفه او برای رسیدن به زبانی شخصی است. او کار خود را با شیوهای امپرسیونیستی آغاز کرد و پس از مهاجرت به فرانسه، تحت تأثیر گروه «انسان-شاهد» با گرایشهای اگزیستانسیالیستی و واقعگرایی اجتماعی، به سبکی رئال و انسانگرایانه روی آورد. تابلوی «بیوه جوان» از آثار شاخص این دوره است که فضایی تلخ و غمبار با رنگهای سرد و تیره را به تصویر میکشد. اما پس از این دوره، انسان از قابهای سعیدی بیرون رفت و طبیعت و درختان جایگزین او شدند؛ اندوه جای خود را به رنگهای درخشان و شاد داد و او به سبک انتزاع تغزلی دست یافت که تا امروز شناختهشدهترین وجه هنر اوست. خطوط شلاقی و موزون او برای ترسیم شاخسار درختان، بهگونهای غیرمستقیم ملهم از خوشنویسی است و رفتار آذینگرانهاش در ترسیم شکوفهها، هم ریشه در نگارههای ایرانی و هم تداعیگر آرت نوو دارد. رویین پاکباز، منتقد سرشناس، دراینباره نوشته است: «درختان پربار بهاری… در پیچوتاب موزون خود از سرشاری نیروی حیات خبر میدهند. نور همهجا را فرا میگیرد… شکلها نظم خوشنویسانه و رنگها درخشش جواهرگونه مییابند.» در آثار متأخر سعیدی اما، درختان نه نمودی از شور شکوفندگی، بلکه در لحظهای از سکوت رازآمیز هستند. گی وینیو، منتقد فرانسوی، دراینباره گفته است: «کار او در سکوت رشد میکند، در تأمل و تفکر، و در متانت رنگمایههایی برخوردار از یک هماهنگی فوقالعاده زیبا… این است نقاشی سرشار از حس هنرمندی آگاه که طراوت استعدادهای زیبای خود را در فرمهای پایدار به حرکت درمیآورد، به شیوهای ناب همچون طلوع یک خورشید».
سعیدی در نقاشی بیش از هر چیز به دنبال هارمونی و ترکیببندی است و نقاشیهای خود را «نمایانگر موسیقیای» میداند که میسازد. او در وصف کار خود گفته است که نقاش در شب با تردید به خواب میرود و با امید بیدار میشود و «در قلب خود، نقاشی امید است». آثار ابوالقاسم سعیدی در گنجینه موزه هنرهای معاصر تهران نگهداری میشود و این موزه در نمایشگاههای متعددی، از جمله نمایشگاه «بالای مزارع» و نمایشگاههای نوروزی، آثار او را در کنار بزرگترین هنرمندان ایرانی و بینالمللی به نمایش گذاشته است.