یاکو آگام (۱۹۲۸ – ۲۰۲۶)
یاکو آگام، مجسمهساز و هنرمند تجربی اسرائیلی، از پیشگامان برجستهٔ هنر اپتیکال و هنر جنبشی در جهان به شمار میرود. او با آثار تعاملی و چندبعدی خود، تعریف تازهای از رابطهٔ مخاطب با اثر هنری ارائه داد و نام خود را در کنار بزرگترین هنرمندان سدهٔ بیستم هنر مدرن جای داد.
آگام با نام اصلی یاکو گیبشتاین در ۱۱ مه ۱۹۲۸ در شهر ریشون لتسیون در فلسطین تحت قیمومت بریتانیا زاده شد. تحصیلات هنری خود را در آکادمی هنر و طراحی بزالل در اورشلیم آغاز کرد و سپس برای ادامهٔ آموختههای خود راهی اروپا شد و در مدرسهٔ هنرهای کاربردی (Kunstgewerbe Schule) در آلمان به یادگیری پرداخت. او در سال ۱۹۵۱ به پاریس نقل مکان کرد و در آنجا به جرگهٔ هنرمندان آبستره پیوست و به سرعت به یکی از چهرههای تأثیرگذار هنر جنبشی بدل گشت.
آگام در آثار خود بهشدت بر تعامل بیننده و اثر تأکید داشت. او با خلق آثاری که با تغییر زاویهٔ دید، شکل و رنگ تازهای به خود میگرفتند، مرزهای هنر سنتی را درنوردید. او هنر را نه یک شیء ایستا، بلکه فرایندی پویا و زنده تعریف میکرد که تنها با مشارکت مخاطب کامل میشود. این رویکرد نوآورانه را او در آثار عمومی شهری نیز به کار گرفت؛ از معروفترین آنها میتوان به فوارهٔ «آتش و آب» در پاریس و دیوارنگارهٔ غولپیکر «هماهنگی» در تلآویو اشاره کرد که به نمادهایی از هنر تعاملی در فضای شهری بدل شدهاند.
آگام در جشنوارهها و نمایشگاههای بینالمللی متعددی شرکت کرد و آثارش در موزههای بزرگ جهان، از جمله موزهٔ هنرهای معاصر نیویورک (MoMA) و موزهٔ هنرهای تزئینی پاریس، به نمایش درآمد. او در سال ۲۰۲۶، یعنی در آخرین سال زندگی خود، موفق به دریافت جایزهٔ اسرائیل در رشتهٔ هنرهای تجسمی شد که بالاترین نشان هنری این کشور بهشمار میرود. این جایزه، نشاندهندهٔ جایگاه رفیع او در هنر معاصر اسرائیل و جهان بود.
یاکو آگام سرانجام در ۲۱ ژوئن ۲۰۲۶ در زادگاه خود ریشون لتسیون درگذشت و میراثی ماندگار در هنر تعاملی و جنبشی از خود به جای گذاشت. آثار او در گنجینهٔ موزهٔ هنرهای معاصر تهران نیز نگهداری میشود و این موزه همواره در نمایشگاههای خود، از جمله نمایشگاههای هنر اپتیکال و جنبشی، جایگاه ویژهای به این هنرمند بزرگ اختصاص داده است.