کتاب نهان بر عیان با همکاری «موزهی هنرهای معاصر تهران» و «پروژههای ۰۰۹۸۲۱» منتشر شد.
نمایشِ نهان بر عیان از خرداد تا آذر ۱۴۰۰ در موزه برپا بود.
—
نگارگری که در فرهنگ عمومی به آن «مینیاتور» میگویند، هنری است چندلایه و رازآلود. این هنر غالباً به جهان خيال وعالم لاهوتی پیوند خورده و یا با رویکردی تاریخی، وجوه نمادین و اسطورهشناسانهاش برجسته شده است. اما راز آلودگی نگارگری ایران نه تنها در آنچه عیان میکند، بلکه در زبانی است نهفته در تصویر که به واسطهی آن نگارگران ایرانی فهم عميق خود را از علوم هندسه، نجوم و مناظر و مرایا منعکس میکنند؛ زبانی این جهان و ناسوتی که به مدد پرگار وگونیا و مسطر نقاش، و نه ذوق و خیالاتش، ترسیم شده است.
از تأسیس اولین کارگاه کتابخانه سلطنتی در بنای ربع رشیدیه در تبریز (قرن ۸ ه.ق.) تا کمی بعد از توبهی شاه طهماسب صفوی (قرن ۱۱ ه.ق.) که به حذف نقاشان از کارگاه سلطنتی انجامید، سیصد سال تاریخ نگارگری ایران از نظام تصویری هماهنگ یانوعی دستور زبان بصری منسجم و قابل شناسایی پیروی میکند. روشی که در این پژوهش و در راستای فهم این «شيوهی خاص دیدن» به کارگرفته شد همدلانه با هنرمندان قرون میانه است که به شناخت هندسهی نهان در تصویر راه میبرد و کوششی است برای زنده کردن یک تفکر بصری بینظیر درگذشتهی جغرافیای فرهنگ ایران. این پژوهش متکی بر آرای ریاضیدانان ایرانی و تشریحی است برصد و بیست نسخهی مصور در بازهی زمانی سیصد سال از تاریخ نقاشی ایران که بانگارههای نسخه جامع التواريخ رشیدی (۷۰۷ ه.ق.) آغاز وباشاهنامهی مشهور به شاه عباس (۱۰۰۶ه.ق.) پایان مییابد.
- عنوان کتاب: نهان بر عیان (مهندسی تصویر در نگارگری ایران؛ سدهی هشتم تا یازدهم ه.ق)
- رنگی
- تک زبانه
- جلد نرم
- ۲۰۰ صفحه؛ کاغذ تحریر ۱۴۰ گرم
- اندازه: ۱۷ در ۲۸ سانتیمتر
- ناشر: موزه هنرهای معاصر تهران
- به روایت: شهریار حاتمی
- مدیر هنری: ایمان صفایی
- عکس: مهناز صحاف | شاهین کاظمی
- طراحی کتاب: استودیو ۰۰۹۸۲۱